Dankbaarheid en chronische pijn

Wallpaper downloaded from http://lovewallpapers4u.blogspot.com/

Dankbaarheid en chronische pijn

Chronische pijn is grillig. Het laatste jaar is de pijn in mijn bekkenbodem toegenomen en de scherpe pijn is zwaar. Ik probeer er iedere keer opnieuw goed mee om te gaan. Dat betekent regelmatig door de dag heen bewust waarnemen wat er in mijn lichaam en geest gebeurt: dit is pijn, dit zijn de fysieke reacties in mijn lichaam (bv. hoge en snelle ademhaling, verkramping van spieren) en dit zijn mijn reacties in het denken op deze onprettige ervaring. Observeren van wat er gaande is, betekent een constante stroom van veranderingen ervaren.

Het is boeiend, die kleine verschuivingen in de staat van mijn lichaam en geest. Het bevestigt iedere keer opnieuw de veranderlijkheid. En dat geeft hoop. Ieder moment is de pijn anders en zijn mijn reacties anders. Daar volledig bij aanwezig zijn, betekent voor mij ook de mogelijkheid van transformatie zien. Joan Halifax noemt dat wijze hoop. Zij geeft aan dat juist omdat we niet weten wat er gaat gebeuren, we hoop kunnen hebben. Halifax: “Die ruimte van onzekerheid is de ruimte die we nodig hebben om te handelen.”

Reddeloos verloren

“Telkens wanneer ik wanhoop over de uitzichtloosheid van leven met chronische pijn, krijg ik op de een of andere manier een kans om iets te ontdekken. En dankzij deze ontmoeting weet ik dat ik alle reden heb om dankbaar te zijn.” schrijft Iris Soerel, dir door chronische rugpijn arbeidsongeschikt is. Ik herken dit. Iedere dag zijn er wel weer momenten van dankbaarheid; voor het feit dat ik kan wandelen, voor de schoonheid in de natuur, voor de liefde in mijn leven, voor zoveel moois om mij heen, voor de pijn die ineens even wat afneemt. Het zijn de vruchten van de beoefening van opmerkzaamheid, compassie en dankbaarheid; zonder deze beoefening zou ik reddeloos verloren zijn.

Ons overlevingsmechanisme

Beoefening van dankbaarheid? Het beoefenen van opmerkzaamheid, daar kunnen veel mensen zich nog wel iets bij voorstellen. Maar het bewust trainen en cultiveren van dankbaarheid terwijl je kampt met chronische pijnen? Dat klinkt voor velen misschien als een brug te ver. En er zullen zelfs mensen zijn die het ‘geitenwollensokken-prietpraat’ vinden.

Dat het cultiveren van dankbaarheid belangrijk is heeft te maken met de werking van onze overlevingsmechanismen. Vanuit dit mechanisme beheersen wij mensen heel goed de kunst van het monitoren. We houden continue in de gaten of alles nog naar wens verloopt. En we merken met name op wat er niet goed gaat, waar we niet blij mee zijn, wat ons in de weg zit, wat anders moet. We monitoren ongemerkt dat wat er mis is. Zo werkt ons brein; het is dat eeuwenoude menselijk mechanisme dat ons helpt om te kunnen overleven. Dat noemen psychologen de ‘negativiteit bias’ (lees hierover meer in mijn blogbericht ‘Ons brein focust zicht vooral op het negatieve’). https://www.mijnkeerpunt.com/blog/brein-focust-zich-vooral-op-negatieve/

Tel je zegeningen

Dit menselijk overlevingsmechanisme werkt volkomen onbewust. Daarom is als tegenwicht het bewust trainen van dankbaarheid zo zinvol. Simpelweg: tel je zegeningen. In alle religies is de betekenis hiervan terug te vinden. De Boeddha zei: “Een edel persoon herken je aan zijn dankbaarheid.” Dankbaarheid heeft naast de sociale, religieuze en spirituele aspecten, een duidelijk aanwijsbaar gezondheidsaspect.

Marjolein Dubbers schrijft in haar artikel ‘Dankbaarheid ook om je hormonen in balans te brengen’: “Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat gevoelens van dankbaarheid, waardering en liefde onze gezondheid bevorderen. Als je ook maar 20 seconden denkt aan iets waar je dankbaar voor bent, en je gaat ook echt in dit gevoel zitten, je laat dit gevoel toe waardoor je het ook echt voelt, dan gebeurt er van alles in je lichaam. Het belangrijkste is dat het anti-stresshormoon cortisol afneemt waardoor je hele lichaam in een relax-stand komt. Deze relax-stand houdt in dat niet alleen je hormonen meer met elkaar in balans komen maar ook dat je immuunsysteem beter werkt, dat je bloeddruk naar beneden gaat, dat je hartslag een rustiger ritme krijgt, waardoor weer andere organen positief worden beïnvloed, dat pijn kan afnemen en je ademhaling dieper zal zijn, waardoor iedere cel in je lichaam meer zuurstof krijgt.”

Verbinding lichaam en geest

“Robert Emmons, een professor psychologie in Californië, heeft hier veel studie naar gedaan. Hij heeft aangetoond dat dankbaarheid ons gezonder, energieker en zelfs slimmer maakt. Hij heeft ook aangetoond dat mensen die dagelijks gevoelens van dankbaarheid oproepen doorgaans alerter, enthousiaster, levendiger, optimistischer en gelukkiger zijn. Dit alleen al als je je aandacht iedere dag 20 seconden richt op iets waarvoor je dankbaar bent.”

Dit alles heeft te maken met de krachtige verbinding tussen lichaam en geest. De voordelen van dankbaarheid op onze gezondheid zijn indrukwekkend groot. Maar wat als je een levensbedreigende of chronische ziekte hebt of dagelijks te maken hebt met chronische pijn? Waar haal je dan de dankbaarheid vandaan? Marjolein: “Het is makkelijk om dankbaarheid te ervaren als je een dikke knuffel krijgt van je partner, de baan krijgt die je zo graag wilt, geniet van een zonnige vakantiedag of een leuke prijs in een loterij op je rekening tegenkomt. Maar hoe beoefen je nu dankbaarheid als je het gevoel hebt dat alles in je leven tegenzit?”

Bewustzijnsoefeningen

In het geval van een ernstige ziekte, chronische pijn of een groot verlies kan ik je vertellen dat dankbaarheid niet eenvoudig is, maar wel heilzaam. Mindfulness- en compassiebeoefening kunnen daar zeer behulpzaam bij zijn. Door dagelijkse oefeningen leer je om – zeker ook op momenten dat het allemaal tegenzit – stil te staan bij de invloed daarvan op je lichaam, op je ademhaling, hartslag, spierspanning, gedachten en emoties. Door het ontwikkelen van je bewustzijn ga je fysiek en mentaal ervaren hoeveel invloed plezierige en onplezierige gebeurtenissen op jou hebben. En door bewustzijnsoefeningen leer je om gezonde keuzes te maken. Bijvoorbeeld in het denken: laat ik me volledig meenemen door deze negatieve gedachten of besef ik dat het maar gedachten zijn, die niets te maken hebben met de realiteit op dit moment?

Milder en liefdevoller

Mindfulnessbeoefening betekent ook bewustzijnsontwikkeling. Je beseft meer en meer dat lijden bij het leven hoort, je ontwikkelt mededogen voor de kwetsbaarheid van het mens-zijn, je ontwikkelt begrip voor de mens in al haar pijn en lijden en je wordt milder en liefdevoller voor jezelf en anderen. En aan de basis van de ontwikkeling van liefdevolle vriendelijkheid ligt – hoe kan het ook anders: dankbaarheid. Dankbaarheid kun je – net als aandacht – trainen. Als je leert opmerkzaam te zijn en je aandacht bewust leert te sturen, kan je leven radicaal veranderen. Na bijvoorbeeld een mentale inzinking door teveel pijn in het bekkengebied, kan ik besluiten om mijn aandacht te richten op wat er wel goed gaat in mijn lichaam, in mijn leven. Door er een regelmatige dagelijkse gewoonte van te maken, zorg ik dat de dankbaarheidsspier sterker wordt. En er is zoveel om dankbaar voor te zijn.

Dankbaarheidsdagboek

De boeddhistische levensfilosofie, de moderne wetenschap en alle religies zijn het erover eens: de voordelen van dankbaarheid op onze gezondheid vormen een verbazingwekkend voorbeeld van de krachtige verbinding tussen geest en lichaam. Dankbaarheid heeft een positieve impact op gezondheid, geluksgevoel en vitaliteit. De positieve psychologie reikt dan ook eenvoudige, effectieve oefeningen aan. Marjolein Dubbers: “Koop een mooi notitieboekje en begin een dankbaarheidsdagboek. Schrijf iedere avond en iedere ochtend drie dingen op waar je op dat moment dankbaar voor bent. Het kunnen kleine dingen zijn: een mooie ontmoeting die je hebt gehad, een vreemde die je hielp met je bagage in de trein, dat de zon volop schijnt of zelfs het feit dat er schoon water uit de douchekraan komt. We beseffen vaak niet hoeveel we hebben om dankbaar voor te zijn. Train die spier en word je meer en meer bewust van de mooie en goede dingen in je leven.”

Gezonde zaadjes water geven

Thich Nath Hanh gebruikt een prachtige metafoor voor het voeden van je gezondheid en welzijn: gezonde zaadjes water geven. Er zijn verschillende soorten zaadjes in ons, zowel goede als slechte. Stel er is een zaadje van boosheid in ons. Zijn de omstandigheden gunstig voor dit zaadje kan het uitgroeien tot woede. Elke keer als een zaadje de gelegenheid krijgt om zich te manifesteren, komen er meer van dat soort zaadjes bij. Dus steeds meer boosheidszaadjes. Het is dan erg moeilijk om blij te zijn. Zo ook kun je je voorstellen dat een zaadje van glimlach en dankbaarheid tot bloei komt en zich vermeerdert, wanneer we de aandacht schenken aan omstandigheden die ons doen glimlachen en een dankbaar gevoel bij ons oproept. Wanneer we dit niet doen, zal ook dit zaadje verzwakken. Iedere keer dat we ons erop toeleggen om met aandacht, opmerkzaamheid te leven, geven we de gezonde zaadjes in onszelf water en versterken we de gezonde zaadjes die er al zijn. Als we zaadjes planten die gezond, heilzaam en verfrissend zijn, zullen die voor onze negatieve zaden zorgen, zonder dat we erom vragen. De kracht van aandacht en het ontwikkelen van gezonde mentale gewoontes, zoals dankbaarheid, is groot.

 

Gebruikte bronnen:

Artikel ‘Dankbaar voor wat ik kan en heb’ Iris Soerel

Artikel ‘Dankbaarheid ook om je hormonen in balans te brengen’ Marjolein Dubbers

Post Comment