Een stresspatroon went

Een stresspatroon went

Nu ik veel meer vrije tijd heb, valt mij op hoeveel mensen het druk hebben, of eigenlijk: het te druk hebben. Ik herinner mij dat in de tijd dat ik veel werkte en er daarnaast nog van alles bij deed, het mij – naast onrust – ook een goed gevoel gaf. Op de vraag “Hoe gaat het met je?” antwoordde ik vaak met de voor iedereen bekende zin: “Wel goed, maar druk.” Om vervolgens in notendop op te sommen waar ik zoal mee bezig was en wat er allemaal nog aan zat te komen. Het was – realiseer ik mij nu – ook een moment van trots, want wat ik onbewust eigenlijk ook uitzond was: ik heb een dynamisch en boeiend leven.

Marjolein Dubbers van De Energieke Vrouwen Academie: “Druk zijn is een beetje een statussymbool geworden; als je niet druk bent dan doe je iets niet goed. Dan ben je bijna een loser. Het lijkt erop alsof we allemaal de focus hebben op onze eindeloze to-do-lijst.”

Nieuwe stressprikkels

Ik heb er al eerder over verteld: hoe leuk je je werk en je activiteiten ook vindt, hoe bevlogen je ook bent het kost energie. En het is ons stresssysteem dat ons voortdurend voorziet van voldoende energie. Op de site van Workmassage staat: “Iedereen heeft een bepaalde mate van stress nodig om goed te kunnen presteren. Positieve stress noem je dat. Bijvoorbeeld vlak voor een examen: je hartslag is verhoogd, je ademt sneller, je spieren zijn gespannen en je bent alert. Precies wat je nodig hebt om een prestatie te leveren. Daarna kun je uitrusten en komen lichaam en geest weer in balans.”

Echter, bij het langdurig te druk hebben, krijgt de hormoonspiegel in ons lichaam geen tijd om te dalen. Er komen nieuwe stressprikkels bovenop en zo ontstaat disbalans en kan een stresspatroon er geruisloos insluipen.

Rusteloos

Je kent dat gevoel misschien wel: zit je eindelijk eens rustig op de bank, krijg je een rusteloos gevoel. Je hebt nog genoeg te doen, dus waarom zit je hier eigenlijk? De fysieke kant van stress kan verslavend werken. Je hebt dan stress nodig om je goed te voelen. “Hormonen als adrenaline en cortisol geven die extra boost. Endorfine en dopamine breken deze stresshormonen af in rust toestand. Blijft rust uit dan kan je lichaam niet voldoende herstellen.

Een stresspatroon went. Bij het ontbreken van een deadline word je rusteloos. Je project is af maar altijd voor verbetering vatbaar. Schuldgevoel treedt op als je de teugels laat vieren. Extra tijd wordt opgevuld met nog meer klusjes. Helaas schieten sport, ontspanning en sociale contacten er steeds vaker bij in. Je eet ongezonder en piekert je door de nacht heen.”

Stress werkt verslavend

Wist je dat je net zo verslaafd aan stress kunt zijn als aan suiker? Marjolein Dubbers: “Suiker en stress hebben in ons lichaam een vergelijkbaar effect: ze kunnen je allebei een stoot energie geven. Voor af en toe is dat prima maar een langdurige portie ervan sloopt je lichaam op de langere termijn. Zowel een langdurige portie stress als een langdurige portie suiker.”

“Als je suiker of een andere vorm van zoetigheid of snelle koolhydraten eet, zet je lichaam dit snel om in glucose. Glucose is een vorm van brandstof waar je lichaam, om precies te zijn je mitochondriën, heel snel energie van kunnen maken. Je bloedglucose stijgt, je lichaam maakt insuline aan om dit naar je mitochondriën te brengen die het omzetten in energie. Een teveel aan brandstof wordt opgeslagen in je vetcellen: energie voor de toekomst.”

In de wacht gezet

“Ook bij langdurige stress wil je lichaam volop energie hebben: meer energie betekent een grotere kans op overleven bij een bedreiging. Daarom maakt je lichaam, om precies te zijn je bijnieren, bij langdurige stress het hormoon cortisol aan. Net als suiker zorgt cortisol voor een stijging van je bloedglucose die naar je mitochondriën wordt gebracht zodat ze snel energie kunnen maken. Tevens worden spiereiwitten afgebroken tot aminozuren, die door je lever worden gebruikt en ook worden omgezet in glucose.”

“Ondertussen worden alle andere gezonde processen in je lichaam ‘in de wacht’ gezet om voorrang te geven aan het proces van energieaanmaak: je darmflora raakt verstoord, voedingsstoffen worden niet goed meer opgenomen, je immuunsysteem wordt verzwakt en de afvoer van toxische stoffen word afgeremd, om er slechts een paar te noemen.”

Grootste gevaar

“We kunnen dus letterlijk verslaafd raken aan continue stress in ons leven: het geeft een stoot energie die vergelijkbaar is met suiker. Ervan afkicken kan net zo lastig zijn als afkicken van andere verslavingen zoals alcohol, winkelen, drugs, gokken of al die andere verslavingen. Het grote verschil met al die andere verslavingen is echter dat onze samenleving het helemaal oké vindt als je druk bent. We zijn massaal gaan geloven dat druk zijn betekent dat je waardevol, succesvol en goed bezig bent. En daar schuilt het grootste gevaar.”

De cirkel doorbreken

“Je bent niet gemaakt om op te branden maar om te stralen” las ik ergens. En zo is het. Doorbreken van het stresspatroon is belangrijk. Hoe? Het antwoord is simpel samen te vatten: loslaten, opgeven van controle. Gespannenheid, verkramping en verstarring zitten onlosmakelijk verbonden aan willen beheersen en controle willen houden. Al die weerstand verhoogt de stress en blokkeert flexibiliteit.

Ik weet maar al te goed hoe lastig loslaten is. In mijn leven was beheersing en controle belangrijk en het heeft dan ook heel wat voeten in de aarde gehad om die cirkel te doorbreken. Er was een chronische ziekte voor nodig om reactiepatronen te veranderen. Ik was mij al wel bewust van de overlevingsmechanismes die schuil gingen achter deze drang naar controle. Ze waren hard nodig in het verleden, maar nu was het tijd om ze los te laten. Maar ik wist ook dat dit inzicht alleen niet voldoende was. Er is training en oefening voor nodig. Daarvoor is de 8-weekse training MBSR een prima eerste stap. Mindfulnessbeoefening helpt mij nu bij het leren loslaten.

Je niet laten overweldigen

Ook chronische pijn en ziekte leveren stress op. In die situatie is loslaten heel moeilijk. Leren luisteren naar het lichaam – dat pijnsignalen afgeeft – en niet gestresseerd raken. Je niet laten overweldigen door negatieve gedachten en negatieve overtuigingen (het komt nooit meer goed). Leren dit om te buigen naar positieve beelden, te vertrouwen in de helende krachten van het lichaam en de geest. Het is een levenslang leerproces, maar ieder moment dat je dit in de praktijk kunt brengen draagt bij aan het verminderen van stress.

Het werkt bevrijdend

Mindfulnessbeoefening helpt je ook om goede keuzes te maken. Zorg goed voor jezelf, zet je lichaam in beweging, leer spieren ontspannen door yogaoefeningen en laat zo de fysieke stress wat meer los. Ga wandelen en laat de natuur je kalmeren. Eet gezond. Vermijd situaties en mensen die je leegzuigen. Stop met jezelf of jouw situatie te vergelijken met anderen en richt je op datgene waar je dankbaar voor bent. Reageer niet defensief als iemand je ‘triggert’, maar laat het bezinken en reageer dan vanuit het hart met respect voor de ander. Vervang controle door mededogen, het werkt bevrijdend.

Gebruikte bronnen:

“Stress werkt als suiker in je lichaam en kan dus verslavend zijn” Marjolein Dubbers, Energieke Vrouwen Academie

“Hoe verslavend is stress?” Site Workmassage

Post Comment