Groeit echt alles wat je aandacht geeft?

Groeit echt alles wat je aandacht geeft?

Aandacht is in. Een tijd geleden gebruikte de Triodosbank de uitspraak van Aristoteles: ‘Alles wat je aandacht geeft, groeit’. En de reclame pay-off van IKEA – ‘Aandacht maakt alles mooier’ – is daar weer een afgeleide van. Ook in de coaching- counseling- en advieswereld worden varianten op dit thema veelvuldig gebruikt. De boodschap erachter komt altijd op hetzelfde neer: richt aandacht, tijd en energie op de dingen waarvan je wilt dat ze groeien, want je bent zelf verantwoordelijk voor de kansen die je creëert en benut.

Sommige mensen gaan volledig aan de haal met het thema aandacht, met name door de stelligheden die zij hanteren: ‘hoofdpijn die aandacht krijgt wordt erger’ – ‘angst die aandacht krijgt wordt groter’ – ‘jengelende kinderen die aandacht krijgen gaan harder jengelen’ – ‘door aandacht te geven aan de mooie kanten van je geliefde, zal de liefde groeien’ – ‘als je energie stopt in jouw ideeën zullen ze realiteit worden’. En dat laatste dan ook nog met een uitroepteken. Tja …

Bemoedigend

‘Alles wat je aandacht geeft, groeit’ is een mooie en bemoedigende uitspraak, maar klopt het eigenlijk wel? Groeit echt alles wat je aandacht geeft? Nicole des Bouvrie van zinweb.nl heeft zo haar twijfels: “Geef de goede dingen aandacht, dan zullen die zich vermeerderen. En wanneer je enkel aandacht hebt voor de negatieve kanten van het leven, dan zul je die ook meer zien, dan zullen die groeien en blijf je hangen in de negativiteit. Het klinkt mooi, maar is het ook zo? Is het zo eenvoudig? Deels wel, want op een bepaalde manier kun je heel erg beïnvloeden hoe je in het leven wilt staan. Heel veel problemen zijn terug te voeren op te weinig aandacht voor wat belangrijk is. We zijn afgeleid, we kijken niet echt naar datgene waar we mee bezig zijn. Als het gaat om menselijke relaties, dan zit er zeker een kern van waarheid in – zonder aandacht voor de ander, of voor jezelf, is er geen groei en verbetering nodig. Maar hoe zit het dan met de dingen waarvan je niet wilt dat ze groeien?”

Ja, daar heeft ze een punt; hoe zit het bijvoorbeeld met emotionele of fysieke pijn? Nicole vervolgt: “Als groeit wat we aandacht geven, is het antwoord op een probleem dan het negeren, het geen aandacht schenken, zodat het vanzelf in elkaar zal verschrompelen?”

Automatische reactie

Zo eenvoudig is het niet. Aandacht kun je van meerdere kanten belichten. Bij stevige pijn in een lichaamsdeel – in mijn geval de bekkenbodem – trekt bij alles wat je doet de aandacht als vanzelf naar het pijngebied toe. Een automatische reactie: het pijngebied slurpt de aandacht op en triggert bijbehorende gedachten, emoties (angst, verzet, onrust) en gedrag. Mijn ervaring is dat deze aandacht de pijn – of beter gezegd, de beleving van de pijn – erger maakt. Dan kun je dus zeggen dat door automatische, onbewuste aandacht de pijn groeit.

Bewuste aandacht

Wat mij helpt is bewust mijn aandacht gaan richten. Dat doe ik door de informele loopmeditatie toe te passen. Tijdens het wandelen richt ik regelmatig de aandacht op mijn voeten; hoe de voeten naar voren bewegen, de grond raken, afrollen en weer naar voren bewegen. Ook het bewust aandacht richten op de voeten en zo de raakvlakken met de ondergrond ervaren tijdens het staan, is voor mij ontlastend. Ik negeer de pijn niet, maar verplaats mijn aandacht bewust en probeer niet mee te gaan met het automatische patroon (= pijngebied trekt aandacht). De pijnervaring in het bekkenbodemgebied neemt daardoor af en het genieten van het wandelen, de bomen, de vogels en al het moois om mij heen doet de rest.

Milde blik

Aandacht is een bijzonder fenomeen. Over welke aandacht hebben we het eigenlijk? Wat is aandacht precies? Mindfulnessbeoefening draait om aandacht en het woord mindfulness wordt meestal vertaald als ‘aandacht in het hier en nu’. Binnen de 8-weekse training MBSR voegen we er een belangrijke zin aan toe: ‘zonder te hoeven oordelen, met een milde, vriendelijke blik.’ En juist deze toevoeging is essentieel. Ik zal het uitleggen met een andere persoonlijke ervaring.

Door CPPS – chronische pijn in het bekkenbodemgebied – is onder andere zitten voor mij een probleem. De pijn wordt dan erger. Toch ben ik in de periode dat deze aandoening in alle hevigheid de kop opstak (8 jaar geleden), begonnen met mediteren. Sindsdien zit ik iedere ochtend en avond op mijn meditatiebankje. Meestal met pijn; de ene keer mild op de achtergrond, de andere keer scherp op de voorgrond. Het heeft jaren geduurd voordat ik tijdens dit zitten met de ‘juiste aandacht’ bij de pijn kon zijn. In het begin kon en wilde ik mijn aandacht er niet echt op richten; te confronterend.

Vertrouwen

En dat was oke: niets moest van mezelf, ik liet het gaan zoals het ging. Wilde bij begeleide liefdevolle vriendelijkheids- en compassiemeditaties niet geforceerd meegaan en dingen doen die ik niet echt van binnen voelde. Dus het heeft lang geduurd voordat mijn aandacht zich als vanzelf ging richten op de pijn. En vanaf dat moment ontdekte ik iets wonderlijks. De pijn bleek voortdurend te veranderen: dan scherp, dan weer milder, dan branderig, dan verplaatst het zich weer, dan was het zelfs eventjes weg en dan kwam het weer. En groeide de pijn door deze aandacht? Nee, absoluut niet. Wat wel groeide was het vertrouwen in de veranderlijkheid van de pijn. Daardoor ontstond er meer innerlijke rust en iets wat je het begin van aanvaarding kunt noemen. De milde blik die ik me steeds meer eigen begon te maken heeft daar met name toe bijgedragen.

De pijn omarmen

Ik koos er dan ook voor om de vervolgopleiding Trainer MBCL (compassietrainer) te volgen en ontwikkelde steeds meer een milde en compassievolle blik, waardoor ik nu in staat ben ‘de pijn te omarmen’. In de oren van de lezer zal dit misschien behoorlijk soft of zelfs ronduit belachelijk klinken. Je omarmt niet iets waarvan je heel veel last hebt en wat je liever kwijt dan rijk bent. Dat heb ik ook lang gedacht. Maar door mindfulness- en compassiebeoefening ontwikkelde dit zich als vanzelf. Op een gegeven moment realiseerde ik mij dat ik mijn hele lichaam, de pijn, het verdriet, de weerstand vanuit mijn hart met warmte en compassie aan het omarmen was. De aanwezigheid erkennen, de oorsprong begrijpen; de pijn is er en mag er dus ook zijn. Ik vecht er niet tegen, probeer het niet te negeren, maar geef het als het ware een liefdevol bed en sla mijn armen er omheen. En wat dan zo mooi is: compassievolle aandacht kan verzachen. Het verzacht mijzelf en in het verlengde daarvan de pijnervaring.

De intentie

Waar het omgaat is de intentie achter de aandacht. Shauna Shapiro – psycholoog – vertelde in een TED-talk dat de volgende woorden van een monnik haar altijd zijn bijgebleven: “Mindfulness isn’t just about attention, it’s about kind attention.” Als de aandacht vanuit het hart mild en compassievol is, dan groeit datgene waar je de aandacht op richt naar meer zachtheid, naar meer mildheid. Met andere woorden; door oprechte compassievolle aandacht kan de pijn milder worden, verzachten. Maar dat hoeft niet, het kan. Liefdevolle aandacht helpt om de pijn te ervaren zoals die is, dus ook als de pijn niet milder wordt. Zo krachtig is intentie die komt vanuit het hart.

 

Gebruikt citaat: “Citaat ontleed: alles wat je aandacht geeft groeit’ Nicole des Bouvrie

Post Comment