Overbehandeling en de neiging Iets Te Willen Doen

Overbehandeling en de neiging Iets Te Willen Doen

Ons lichaam heeft het vermogen zichzelf te helen. Maar in deze gemedicaliseerde samenleving is er nauwelijks vertrouwen in het eigen ongekende vermogen om ziekten te voorkomen en te genezen. Dat geldt zeker ook voor mensen met chronische neuropatische zenuwpijn of overgevoeligheid van het centrale en/of perifere zenuwstelsel. Omdat hiervoor geen goede behandeling en effectieve medicatie bestaat en het zo ongrijpbaar en lastig te begrijpen is, blijven mensen die hiermee kampen op zoek naar gespecialiseerde artsen, in de hoop dat zij iets anders, een concrete afwijking ontdekken waarvoor wel een goede behandeling bestaat. Blijkbaar verwachten we meer van de medische wereld dan van het zelfhelend vermogen.

Op zoek naar ‘Iets Anders Dat Mis Is’

Persoonlijk denk ik dat we een grote bijdrage kunnen leveren aan onze eigen heling en richt mij daar dan ook bewust op. Toch voelde ik de laatste maanden ook de neiging opkomen op opnieuw specialistische artsen te bezoeken, omdat de perifere sensitisatie (pijn door overgevoeligheid van de zenuwen in het bekkenbodemgebied, ontstaan door CPPS) bij mij toenam. Het is bij deze vorm van pijn verleidelijk om te denken dat er misschien nog Iets Anders Mis Is en dat er Meer Moet Worden Gedaan. Dit soort mechanismes zijn begrijpelijk. Chronische pijn is zwaar vanwege de lange duur, de ongrijpbaarheid en de onvoorspelbaarheid.

Het gebeurt zelfs regelmatig dat artsen onder de druk van een chronische pijnpatiënt – tegen beter weten in – toch maar een MRI-scan of ander beeldonderzoek inzetten. En regelmatig leidt de zoektocht naar Iets Anders Dat Mis Is tot behandelingen en medicatie die de nodige risico’s hebben en zeker geen verlichting brengen. Wat bij de patiënt resulteert in meer pijn en frustratie, demoralisatie en hopeloosheid.

Menselijke mechanismes

Ph.D. Dr. Jessica Del Pozo, grondlegger van PACE, een vier week durend chronisch pijnmanagement programma, beschrijft in haar artikel ‘Treatment Plan: Do Nothing?’ hoe deze menselijke mechanismes werken. Mensen laten zich leiden door de aanname dat wanneer er pijn is, er iets mis is. En wanneer er iets mis is, dat dan de oorzaak door artsen gevonden kan en moet worden, als zij maar hard genoeg zoeken. En zodra de oorzaak is gevonden, het gerepareerd en verholpen kan worden. En wanneer het verholpen is, zij zich beter zullen voelen. Maar deze veronderstellingen zijn mythes. Soms zijn er kwetsuren zonder dat er iets abnormaals in het lichaam wordt gevonden. En leidt het verder en dieper zoeken naar oorzaken niet tot verbetering maar tot meer problemen. Zelfs als de bron van pijn wordt gevonden, kan het beter zijn om intensieve behandelingen te voorkomen, volgens Del Pozo.

Sterke neiging om Iets Te Willen Doen

Zij geeft in het artikel een sprekend voorbeeld uit haar persoonlijke leven, waarbij duidelijk wordt hoe sterk onze neiging is om Iets Te Willen Doen. “Vorige week zwol de knie van mijn dochter op tot meer dan de grootte van een softbal; ze kon de knie niet meer buigen. We lieten een röntgenfoto maken en wachten. En wachten. De zwelling groeide en haar arts stelde ons gerust: ijs, het been hoog houden en ontstekingsremmers waren de beste behandeling. Dit was voor mij moeilijk om te geloven en mijn gedachten tuimelden over elkaar heen: wat heeft dit veroorzaakt? Er moet een reden zijn! Waarom is het zo groot? Kan het vocht in de knie niet getest worden? Kunnen we niet iets doen om het sneller te laten verdwijnen? Het voelde alsof ik Niets Deed en dat voelde vreselijk, maar haar arts had een bedreigende infectie uitgesloten en dit was de juiste weg om te bewandelen. Was ik naar de Spoedafdeling gegaan, was er misschien vocht uit de knie gehaald met als risico een infectie en vervolgens antibiotica, mogelijke complicaties en andere ongewenste effecten, met inbegrip van veel langer in bed moeten liggen. Met een MRI zou misschien een niet gerelateerde afwijking zijn geconstateerd, dat zou hebben geleid tot Teveel Doen. Mijn ergste angsten werden niet bewaarheid, maar toch was het verleidelijk om in de angst te blijven steken: angst dat Niets Doen zal leiden tot een slecht resultaat, dat had kunnen voorkomen worden als ik Meer Zou Hebben Gedaan. Maar wat voelde als Niets Doen was wel degelijk iets doen; namelijk thuis iets doen (been hoog houden, ijs, ontstekingsremmers en omgaan met angst en pijn) en Niet Teveel Doen in het ziekenhuis.”

Overbehandeling komt vaak voor

Het Teveel Doen is niet alleen de verantwoordelijkheid van medisch specialisten; mensen verwachten ook dat artsen iets doen. Met name mensen met chronische pijn zijn geneigd om de hele medische wereld uit te kammen, op zoek naar de oplossing. Van de ene naar de andere arts, van de ene naar de andere behandeling en van het ene naar het andere medicijn. Jessica: “Meestal wanneer we naar de dokter gaan verwachten we dat hij of zij iets doet; overbehandeling komt dan ook veel vaker voor dan onderbehandeling en de impact daarvan veroorzaakt echte schade. (…) Het voorschrijven van alleen medicatie heeft ronduit epidemische vormen aangenomen, met name het overmatig gebruik van opioïde pijnstillers.”

Hun baan eindigt, de jouwe begint

En eigenlijk is angst de grootste drijfveer, zowel bij de patiënt als bij de arts. De angst om iets over het hoofd zien. “Iedere arts kan vertellen hoe vreselijk het voelt wanneer hij of zij iets heeft gemist. Het achtervolgt hen voor de rest van hun leven. Deze angst is voor de patiënt en de arts gelijk en overbehandeling is daardoor een gemeenschappelijke dagelijkse praktijk. De meesten van ons voelen zich beter bij Iets Doen. Fouten worden gemaakt wanneer wij ons laten leiden door angst in plaats van door feiten. Wij stellen ons afhankelijk van artsen op om iets levensbedreigends uit te sluiten. Maar daarna kan het verwoestend voelen als wordt gesuggereerd dat je “er mee moet leren leven.” Maar dit is niet omdat artsen het niets kan schelen en daarom niets meer willen doen. De meeste zorgverleners kan het wel veel schelen en zij zorgen goed voor je door minder te doen. Dit is waar hun baan eindigt en de jouwe begint.” “

Natuurlijk is het frustrerend om te horen dat een bepaald onderzoek of een bepaalde scan die jij graag wilt niet wordt uitgevoerd, dat de oorzaak van jouw lijden onbekend is of dat er geen genezing voor is. “Dit is alles wat ik voor jou kan doen”, zijn niet de woorden die we graag willen horen. (…). Als patiënt wil je dat er meer aandacht voor jouw probleem is, dat er meer grondig onderzoek plaatsvindt, maar dat zal niet per definitie leiden tot betere zorg. Soms is het het beste om Niets te Doen, althans niet in de behandelruimte van de dokter.”

Betere informatie is beter

Ondanks dat een arts aangeeft dat er geen behandeling is voor jouw kwaal en dat je ermee zal moeten leren leven, zoeken veel mensen naarstig naar andere artsen en behandelingen en nemen een mogelijk risico op de koop toe. Uit onderzoek blijkt echter dat het streven naar oplossingen het risico niet waard is. Del Pozo. “Een bekend voorbeeld is een CT-scan; de straling kan het risico op kanker verhogen en moet indien mogelijk vermeden worden. Maar er zijn ook minder bekende risico’s, genaamd ‘incidentalomas’; dat zijn incidenteel – per ongeluk – gevonden ‘stukjes’, ‘klontjes’ of ‘knobbeltjes’ op een scan, die geen invloed hebben op de symptomen die je ondervindt en ze ook niet echt verklaren. Deze ‘incidentalomas’ leiden tot veel onnodige behandelingen en procedures, met inbegrip van wat ik noem ‘gezonde-ectomies’, oftewel het wegnemen van gezonde organen in de hoop dat dit het probleem zal oplossen. Dit is heel gebruikelijk bij buikpijn, een van de belangrijkste oorzaken voor het bezoeken van Spoedeisende Hulp. In onze sterk gemedicaliseerde samenleving die is gebaseerd op technologie om ons te redden, kunnen wij worden misleid door de gedachten dat alles kan en moet worden gevonden op een scan of in een test. Echter, het zoeken en het nastreven van ‘extern herstel’ kan je alleen maar afleiden van goede zelfzorg. Leven in het informatietijdperk leidt ertoe dat we denken dat meer informatie beter is, maar meer is niet altijd beter. “Betere informatie is beter,” zegt Welch. We hebben nuttige informatie nodig om helderheid te krijgen in medische beslissingen en gezondheid.”

De betekenis van ‘gerepareerd’

Daarom ben ik mij gaan verdiepen in chronische pijn. Zodat ik echt begrijp wat er in mijn lichaam gebeurt en ik me niet laat meenemen door allerlei mechanismes waarvan ik diep in mijn hart weet dat het mij hoogstwaarschijnlijk verder van huis brengt. Voorbeelden te over van mensen met chronische bekkenbodempijn en een overgevoelig zenuwstelsel die door allerlei ingrepen en behandelingen een totaal wrak zijn geworden en nauwelijks meer iets kunnen. Del Pozo schrijft: “Bij chronische pijn is het risico van meer pijn hoog bij een operatie die wordt ingezet omdat ‘het zou kunnen helpen’, zelfs in het geval dat het geheel is ‘gerepareerd’. Voor een chirurg betekent ‘gerepareerd’; correctie van het abnormale. Voor jou als patiënt betekent ‘gerepareerd’ waarschijnlijk minder pijn en een verbeterde functie. De afgelopen 30 jaar hebben uitgewezen dat bij pijnvrije individuen abnormaal ogende scans van de lumbale wervelkolom gemeengoed zijn en dat bij mensen met pijn normaal ogende scans heel veel voorkomen. Dus als het abnormale normaal is en abnormale bevindingen geen pijn voorspellen, wat doen we dan?”

Behandeling kiezen die zich richt op oorzaken

“Chronische pijn is vaak onderdeel van een feedback-lus in het centrale zenuwstelsel die wordt gesensibiliseerd, zelfs wanneer het pijnsignaal vanuit het lichaam naar de hersenen geen nieuwe of nuttige informatie over de toestand van het lichaam bevat. Ontsteking en degeneratie (achteruitgang van weefsel) zijn voorkomende pijn-gerelateerde problemen die het best behandeld kunnen worden door verbetering van de levensstijl. Bijvoorbeeld een operatie om de vervorming van de wervelkolom (scoliose) enigszins te corrigeren – kan de huidige instabiliteit verbeteren, maar meer instabiliteit veroorzaken in de omliggende gebieden. Het kan het probleem ‘oplossen’, maar ook het bewegingsbereik ernstig verminderen. Medicatie heeft bijna altijd ongewenste effecten. Injecties hebben risico’s en de voordelen moeten opwegen tegen de risico’s.”

Dr. Nobert Boos en collega’s ontdekten dat de fysieke en psychologische aspecten van iemands werk pijn over een periode van 5 jaar beter voorspelden dan de resultaten van een MRI. “Als de chronische stress door een tirannieke baas of door conflictueuze relaties de bron zijn voor ontstekingen in het lichaam, kun je beter overwegen een behandeling te kiezen die zich richt op deze oorzaken van de ontsteking, in plaats van een traditionele medische oplossing na te streven die gericht is op de slijtage die te zien is op de MRI.”

Zelfzorg als een full-time baan

Het lichaam functioneert meestal het best wanneer het wordt overgelaten aan het lichaamseigen zelfhelend vermogen in plaats van de moderne geneeskunde zich er overmatig in te laten mengen. Ik slik geen synthetische medicijnen, kies niet voor herhalende artsbezoeken en allerlei onderzoeken, maar dat betekent niet dat ik Niets Doe. Eigenlijk is het tegenovergestelde waar. Zelfzorg is een full-time baan en het doel is om er zo goed in te worden, dat na verloop van tijd het minder inspanning vereist.

De kunst is om het lichaam de gelegenheid te geven het zelfgenezend vermogen tot een maximum te benutten. De eerste belangrijke stap daarbij is het versterken van het immuunsysteem. Daarvoor ga ik jaarlijks naar mijn mesologe en volg haar advies op over voeding en over het gebruik van homeopatische middelen en voedingssuplementen. Alles gericht op het minimaliseren van parasieten en giftige stoffen in het lichaam.

Energiesysteem in balans brengen

De overstap naar gezonde biologische meukvrije voeding dat is afgestemd op mijn fysieke gestel hebben we jaren geleden al gemaakt. Heel veel verse groenten en het uitbannen van toegevoegde suikers en kant en klare voeding. Aandacht en tijd vrijmaken voor het bereiden van gezonde maaltijden levert veel goeds op, dus ik doe het graag.

Daarnaast kan ik een grote bijdrage leveren aan mijn eigen heling door mijn lichaam en geest dagelijks innerlijke rust te gunnen en mijn energiesysteem in balans te brengen. Het ontwikkelen van opmerkzaamheid in het hier en nu, zonder te hoeven oordelen en met een milde blik (= mindfulnessbeoefening), staat centraal in mijn leven. Iedere ochtend staat in het teken van gepaste, rustige lichaamsoefeningen en mindfulnessyoga en – meditatie en ‘s avonds enkele simpele energie-oefeningen (Zhi Neng) en opnieuw meditatie. Natuurlijk ook veel bewegen; dagelijks wandelen in de bossen en bewust genieten van de natuur. En ’s avonds opnieuw enkele simpele energie-oefeningen (Zhi Neng) en meditatie.

Ruimte vrijmaken

Een belangrijk aspect bij mindfulnessbeoefening is inzicht krijgen in je eigen gedachten en kernovertuigingen. Als je bewust of onbewust wordt geplaagd door negatieve, jezelf ondermijnende denkbeelden over jezelf, over je gezondheid, over je leven, dan zal elke poging om het lichaam te helen beperkt zijn. Wat je gelooft, manifesteert zich in het lichaam. Je negatieve gedachten en overtuigingen over jezelf zijn vaker dan je denkt de oorzaak van emotionele problemen en lichamelijke klachten. Als je leert om van jezelf te houden, mededogen te ontwikkelen en mild te zijn voor jezelf en anderen, zet je stappen om je lichamelijke en geestelijke gezondheid ten goede te veranderen. Ik las ergens: “Maak ruimte voor het ‘onmogelijke’, je weet nooit wat er kan gebeuren.” En zo is het.

Gebruikte bron:

Artikel: ‘Treatment Plan: Do Nothing?’ Ph.D. Dr. Jessica Del Pozo

Post Comment