Verwachtingen kleuren onze ervaringen

Verwachtingen kleuren onze ervaringen

Automatische reacties en gewoontepatronen zijn het sterkst aanwezig in onze manier van communiceren. Dat gebeurt veelal volkomen onbewust. Tijdens de training MBSR besteden we daar aandacht aan en er is hierover zelfs een vervolgtrainingen ontwikkeld: ‘Mindful communiceren’ of ‘Dialoog in aandacht’, gebaseerd op de westers-boeddhistische methode. Deze vervolgtraining is niet voor niets ontwikkeld. Want naast plezier, ervaren we ook regelmatig stress in contacten met anderen. Samen zijn met (een) ander(en) en toch het contact verliezen, dat gevoel kent iedereen. Opmerkzaamheid, aandacht in communicatie is lastig. Dat heeft zeker ook te maken met de rol van verwachtingen.

Discrepantie

Wat jij – bewust of onbewust – van de ander verwacht, wat de ander van jou verwacht, daar zit nogal eens een discrepantie. En dat brengt inwendige onrust teweeg. Eigenlijk is het simpel: iets van de ander verwachten leidt vaak tot stress, onzekerheid, teleurstelling. Hoe meer verwachtingen, des te meer frustratie. Jelle Hermus zegt het raak in zijn artikel over verwachtingen: “Het leven heeft geen enkele reden om te voldoen aan jouw verwachtingen. Dingen gebeuren gewoon – ongeacht hoe jij erover denkt.”

“We nemen onze verwachtingen vaak als vanzelfsprekend. Maar ondertussen kleuren onze verwachtingen al onze ervaringen.” Dat klopt. We kunnen ons ergens heel erg op verheugen en dan loopt het toch anders dan we hadden verwacht. Wat er dan 9 van de 10 keer gebeurt is dat dit een negatief effect heeft op onze stemming, ons gevoel. En dan zijn we ook nogal eens geneigd om de schuld buiten onszelf te leggen. Maar in werkelijkheid hebben we het zelf gedaan; het is onze eigen verwachting die zorgt voor frustratie.

Een verzameling gedachten

Jelle: “Heb je je verwachtingen weleens tegen het licht gehouden? Eens goed bekeken wat een verwachting nu eigenlijk is? Een verwachting is een gedachte. Of beter: het is een verhaal. Een verzameling gedachten waarin we voor onszelf bepalen hoe de realiteit zou moeten zijn. En die verwachtingen vormen een soort Instagram filter dat over onze werkelijkheid valt. Alle gebeurtenissen in ons leven worden constant gefilterd langs al die gedachten. We toetsen elke gebeurtenis aan onze verwachtingen. We zoeken uit of een gebeurtenis ‘goed’ of ‘slecht’ is, ‘wenselijk’ of ‘onwenselijk’. En we plakken er een sticker op. Als er dingen gebeuren die we bestempelen als onwenselijk, dan ervaren we negatieve gedachten die worden opgevolgd door frustratie en spanning.”

Radicale acceptatie

Soms komen verwachtingen uit en dat maakt ons blij. Meestal maken verwachtingen ons echter ontevreden. Wat kunnen we doen om dit te doorbreken? Bewustwording is een belangrijke stap. Sta eens stil bij wat je eigenlijk verwacht van andere mensen; van je collega’s, familie, vrienden, partner en kinderen. En wat verwacht je van het leven? Zijn al die verwachtingen realistisch?

Jelle Hermus wijst op een uitweg: radicale acceptatie van jezelf, de ander en de realiteit zoals die nu is. Volledig aanwezig zijn bij jezelf, de ander en bij wat er gebeurt. En je realiseren dat de werkelijkheid zich niet aan jouw wensen aanpast, maar jij je wel kunt aanpassen aan de werkelijkheid. Door deze bewustwording kun je je verwachtingen ten aanzien van het leven verminderen. Je ziet wel wat er komt. Ook als het tijdelijk oncomfortabel is, blijf je in het moment, in je lijf, dichtbij jezelf. Zo word je meer een waarnemer en raak je minder snel verwikkeld in verlangens, verwachtingen.

Luisteren vanuit het lichaam

Dit is wat je kunt leren door mindfulnessbeoefening. Wil je meer specifiek bezig gaan met de rol van verwachtingen – gedachten, reacties – in contact met anderen dan raad ik je de vervolgtraining ‘Mindful communiceren’ aan. Collega Helma Ton is hierin gespecialiseerd en heeft een eigen cursus ontwikkeld: ‘Deep Listening & Mindful Speech’. Helma: “Je maakt kennis met een heel andere manier van luisteren dan je waarschijnlijk gewend bent. Je traint onder begeleiding in tweetallen om tijdens het luisteren in verbinding met jezelf te blijven terwijl je met je aandacht bij de ander bent. We oefenen de basisvaardigheid: luisteren vanuit het lichaam. Het lichaam is altijd in het hier en nu en kan daarmee de rol vervullen van ankerplaats voor de geest die continu registreert, interpreteert en reageert. Vaak zijn we zo gericht op de ander, op wat die zegt, dat we de verbinding met onszelf verliezen en de signalen van ons eigen lichaam niet herkennen. Je leert hoe je zo kunt afstemmen op het eigen lichaam dat je de verbinding behoudt en niet langer wordt meegevoerd door je eigen gedachten en gevoelens over de inhoud van het gesprek. Zo blijf je ontspannen en open, zelfs bij lastige gesprekken.”

 

Gebruikte bronnen:

‘Minder verwachten en meer accepteren – mijn tips’ Jelle Hermus

Deep Listening & Mindful Speech’ Helma Ton

Post Comment