Oorsprong mindfulness

Gebaseerd op eeuwenoude tradities

Het MBSR-programma (stressreductie door aandachttraining) is eind jaren ’70 ontwikkeld door de Amerikaan Jon Kabat-Zinn aan de University of Massachusetts Medical Center, in Worcester (VS). Hij baseerde de stressreductietraining op de eeuwenoude boeddhistische aandachtmeditaties, met name zen en vipassana (inzichtmeditatie). Binnen deze tradities staat de ontwikkeling van bewustzijn centraal. Met als uitgangspunt dat een open en ontvankelijke geest voor dat wat is, een proces van zelfonderzoek en transformatie op gang brengt. Zie verder: Boeddhisme.

Oorsprong mindfulness

Kabat Zinn – van oorsprong moleculair bioloog – zag veel mensen met chronische gezondheidsklachten die allerlei therapieën en medicaties hadden uitgeprobeerd en eigenlijk ‘uitbehandeld’ waren: niets hielp meer. Omdat hij zelf de ontspannende en ruimtescheppende effecten van meditatie en yoga aan de lijve ervaarde en er van overtuigd was dat de kwaliteit van aandacht een cruciale rol kan spelen in het genezings- en/of aanvaardingsproces van zieke mensen, besloot hij met deze ingrediënten voor deze doelgroep een basistraining stressreductie te ontwikkelen. Hij stelde het 8-weekse programma Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR) samen waarbij mindfulness gecombineerd wordt met yoga, andere ontspanning- en bewustwordingsmethodieken en westerse kennis over volwasseneneducatie. Het trainingsprogramma MBSR is door Kabat Zinn weergegeven in zijn baanbrekende boek ‘Handboek Meditatief Ontspannen’.

Kabat Zinn ontwikkelde zijn programma binnen de Gedragsgeneeskunde, een toen nog nieuwe wetenschappelijke discipline. In de Gedragsgeneeskunde gaat men er vanuit dat mentale en emotionele factoren, de manier waarop wij denken en ons gedragen, grote invloed kan hebben op lichamelijke gezondheid en op het vermogen om van ziekte en verwonding te herstellen.

Begin jaren ’90 is op het ziekenhuisterrein in Worcester het Center for Mindfulness geopend. Kabatt Zinn heeft het instituut in 2000 verlaten en sindsdien wordt het geleid door een collega van hem: Saki Santorelli.

MBCT

Door het baanbrekend werk van de psychologen Segal, Williams en Teasdale is jaren later naast MBSR een nieuwe stroming ontstaan: Mindfulness Based Cognitieve Therapy (MBCT). Deze richt zich in het bijzonder op mensen met regelmatig terugkerende (manische) depressiviteit en angsten.

Een wijs mens zoekt het in zichzelf,
de dwaas zoekt het in anderen

Confusius

Jon Kabat Zinn (foto 2009)